وضعیت جغرافیایی و تاریخی استان كردستان
وضعیت جغرافیایی و تاریخی استان كردستان
استان كردستان با مساحتی حدود 28203 كیلومتر مربع در غرب ایران قرار دارد و از شمال به استان های آذربایجان
غربی و بخشی از زنجان ، از مشرق به استان همدان و بخش دیگری از زنجان ، از جنوب به استان كرمانشاه و از
مغرب به كشور عراق (استان كردنشین سلیمانیه) محدود می گردد .
استان كردستان بر اساس آخرین تقسیمات كشوری در سال 1382 دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 23 بخش ، 79
دهستان و 1767 آبادی می باشد .شهرستان های استان عبارتند از :
بانه ، بیجار ، دیواندره ، سروآباد ، سقز ، سنندج ، قروه ، كامیاران و مریوان .
از لحاظ اقلیمی و طبیعی استان كردستان منطقه ای كوهستانی می باشد كه دشت های مرتفع و دره های پهن نیز
در پهنه منطقه گسترده شده اند . اختلاف ارتفاع بین بلندترین و پست ترین نقاط استان به حدود 2400 متر می رسد .
كوه شاهو با ارتفاع 3300 متر بلندترین و منطقه آلوت در بانه با ارتفاع حدود 900 متر كم ارتفاع ترین نقطه استان می باشد
. كه این اختلاف ارتفاع خود باعث به وجود آمدن اقلیم های متفاوت می گردد و این موضوع از لحاظ ارتباط با بحث توریسم
بسیار حائز اهمت است . بیشترین میزان بارندگی مربوط به شهرهای مریوان و بانه حدود 800 میلی متر در سال و
كم ترین میزان بارندگی در ناحیه شرق حدود 400 میلی متر و در قسمت مركزی استان یعنی سنندج نزدیك به 500
میلی متر در سال است .
از انجا كه تنوع اقلیمی و وجود عوارض طبیعی و توپوگرافی در مقایسه با یكنواختی ، پتانسیل مهم توریستی به شمار
می رود از این لحاظ استان كردستان دارای جاذبه های متنوع و ارزشمندی است . بر اساس استانداردهای جهانی
دمای مطلوب و مناسب برای جهانگردان در سطح جهانی بین 20 تا 25 درجه سانتی گراد می باشد . با توجه به
میانگین دمای روزانه استان ، از اواسط اردیبهشت تا اواسط مهر ماه بهترین ایام برای جذب جهانگردان تفریحی
تابستانه می باشد.
و مانگین دمای ماه های این دوره از 22 تا 28 درجه سانتی گراد متغیر است . همچنین دو ماهه اول سال نیز یعنی
فروردین و اردیبهشت به علت بارندگی های زیاد و در نتیجه سرسبزی منطقه بهترین زمان برای برگزاری تورهای
طبیعی و دیدار مسافران از طبیعت كردستان است . در فصل زمستان با توجه به سردی هوا و طول دوره یخبندان و
با در نظر گرفتن شرایط خاص جغرافیایی و ارتفاع زیاد شهر های استان و وجود اتفاعات بلند ، بارش های جوی
زمستانه اغلب به صورت برف است كه در این رابطه تعداد روزهای یخبندان در این ناحیه حائز اهمیت می باشد
و بر اساس بررسی های انجام شده تعداد روزهای یخبندان در بیجار 160 روز در سال در منطقه سنندج و
كامیاران 110 روز در سال ، در منطقه سقز و دیواندره 113 روز در سال و در منطقه مریوان و بانه به 85 روز در
سال می رسد و از این حیث زمینه های بسیار مناسبی را برای ورزش های زمستانه به ویژه ورزش نشاط
بخش و هیجان انگیز اسكی روی برف به وجود می آورد .
استان كردستان به علت دارا بودن شرایط مساعد اقلیمی و زیست محیطی ، از دوران پیش از تاریخ ، به عنوان
یكی از استقرارگاه های بشری مورد توجه بوده و نتایج حاصل از كاوش های علمی باستان شناسی در مكان های
باستانی حاكی از این مطلب است . در كدستان حدود یك هزار و دویست و سی و چهار اثر باستان شناسایی شده
كه شامل تپه ، خانه ، مسجد ، مجموعه ، پل و حمام می باشد و حدود پانصد اثر از آنها در فهرست آثار ملی به
ثبت رسیده است .
یكی از مهمترین جاذبه های كردستان ویژگی های فهنگی آن است . این ویژگی ها عبارتند از : زبان ، لباس ،
موسیقی ، رقص ، جشن ها و مراسم خاص و صنایع دستی .
زبان مردم استان كردستان كردی است . زبان كردی همانند بان فارسی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی ا
ست كه دارای قوانین خاص زبان از لحاظ دستوری و نوشتاری است . به علت وسعت زیاد مناطق كردنشین این
زبان دارای لهجه های اصلی و زیر لهجه هائی می باشد كه این تنوع لهجه از لحاظ حجم كلمات این زبان را غنی
و وزن و لفظ آهنگین كلمات عرصه شعر و ادبیات و موسیقی كردی را متاثر و ثروتمند ساخته است .
لباس كردی یكی از زیباترین و متنوع ترین و پوشیده ترین پوشش هایی است كه به نوشته سیاحان در سفرنامه
هایشان در سطح فرهنگ مردم دنیا كم نظیر است . به طوری كه این لباس در چندین جشنواره مختلف بین المللی
مقام اول را از لحاظ پوشش و زیبائی و تنوع كسب نموده است . لباس كردی همانند زبان كردی دارای تنوع خاص
در مناطق مختلف است .

استان كردستان یكی از غنی ترین استان های كشور از لحاظ موسیقی است . گروه های مختلف موسیقی در
استان ، وجود اساتید موسیقی كردی در تهران و شهرهای بزرگ كشور و همچنین ساخت سازهای موسیقی
در این استان ، كردستان را به مهد موسیقی كشور تبدیل نموده است . كه به جرات می توان در صورت برنامه ریزی
صحیح در زمینه احداث مجتمع های فرهنگی ، سالن های اجرای موسیقی در آینده ندیك شاهد ورود گردشگران
علاقه مند به موسیقی و برپائی كنسرت های موسیقی ملل مختلف در كردستان باشیم .
رقص كردی با زیبایی خاص آئینه ای تمام نما از زندگی گذشته این مردم است كه به صورت زنده در زمان حال در
وجود آنان در حركت و جریان است . اگر به ریشه یابی و علل به وجود آمدن این هنر توجه نماییم باید اذعان نمود
كه این هنر ریشه در زندگی و كار روزانه مانند كشاورزی ، اعتقادات دینی ، مراسم و جشن های بزرگ ، بازی های
محلی ، جنگ و دفاع و حالات روحی و درونی افراد دارد كه به صورت امروزی در آمده است . رقص كردی در تمام نقاط
كردستان به خصوص در سنندج و مریوان از غنای زیادی برخوردار است و با وجود سازهای الكترونیكی امروزی ،
كم و بیش از سازهای سنتی نیز برای همراهی استفاده می گردد .

یكی از مهم ترین مراسم در میان مردم كردستان كه نمود عمومی و كلی دارد جشن نوروز و بزگداشت آیین آغاز
سال است كه به صورت خود جوش در اقصی نقاط استان همراه با مراسم رقص و برپائی آتش برگزار می گردد .
عید فطر و عید قربان نیز به عنوان اعیاد مذهبی دارای اهمیتی خاص هستند . از دیگر مراسم مهم می توان به
مراسم آئینی و باستانی پیرشالیار در روستای اورامان تخت اشاره نمود كه در دو نوبت در چهل و پنجمین روز بهار
و چهل و پنجمین روز زمستان طی مراسم با شكوه در این روستا برگزار می گردد .
صنایع دستی استان بخشی از فرهنگ مردم استان كردستان است مه بر اساس نیاز و خلاقیت در طی زمان شكل
گرفته است . مهمترین صنایع دستی استان عبارتند از : نازك كاری كه از محصولات عمده آن می توان به تخته نرد و
شطرنج اشاره نمود كه شهرت جهانی دارند .
استان كردستان دارای انواع شیرینی های محلی می باشد كه مهمترین این شیرینی ها كنجد ، بادام سوخته ، نوعی
باسلوق و نان برنجی است كه در این میان كنجد شیرینی محلی خاص شهر سنندج به همراه نان برنجی خریداران
زیادی دارد .

قالی و گلیم استان كردستان از لحاظ تنوع رنگ و گیاهی بودن ، اصالت طرح و كفیت آن شهرت جهانی دارد . شهرهای
سنندج و بیجار مهمترین نوع قالی را دارا می باشند به طوری كه به علت شهرت جهانی فرش سنندج (سنه) در
دائره المعارف بریتانیا معنی واژه سنه را نام نوعی قالی به نام سنه معنی نموده اند .

تولید پارچه های لباس كردی مردانه و فرآورده هایی مانند رختخواب پیچ ، یا موج و جانماز كه به روش سنتی تهیه
می شود ، حاصل كار جولاها است .
در مناطق كردنشین یك نوع گیوه به نام كلاش تولید می شود . رویه این كفش از نخ پنبه ای بافته شده و زیره آن از
پارچه فشرده شده ساخته می شود ، به همین دلیل كلاش كفشی است سبك ، نر م و قابل انعطاف و متناسب با
محیط كوهستانی . تولید كلاش در اصل مختص اورامان بوده ولی اكنون در اكثر شهرهای استان تولید می شود .
به علت وجود چوب درختان جنگلی مرغوب و به همراه استعداد فراوان در زمینه تعلیم و یادگیری موسیقی ، این
صنعت رشد قابل ملاحظه ای نموده است و اكنون كارگاه های زیادی مشغول تولید انواع ساز هستند .
منبع:http://www.ostan-kd.ir





سنهدژ است. جمعیت این شهر بر پایه آمار نفوس و مسکن سال ۸۵، برابر با ۸۵۰۰۰۰ نفر بودهاست.

بنام خدا