مظهر خالقی
مظهر خالقي
خواننده مشهور ایرانی کرد و زاده سنندج است.
وی در کنار سید علی اصغر کردستانی و حسن زیرک از برجستهترین و شناختهشدهترین خوانندگان موسیقی کردی به شمار میآید. آهنگهای بسیاری از وی با آهنگسازی و تنظیم مرحوم نابغه ملودی - طبق نظر برجستهترین موسیقیدانان ایران - از وی ضبط شدهاست. اخیرا کتابی از اشعار آهنگهای مشهور وی چاپ شده که هنوز در بازار کمیاب است.
از ترانههای مشهور وی میتوان ئهگهڕێمهوه، ئاسۆی کورد، بیرت دهکهم و... را نام برد.
مظهر خالقی در شهریور سال ۱۳۱۸ در سنندج - در میان خانوادهای از مشایخ کردستان - دیده به جهان گشود. در اعوان جوانی نخست به مدت ۱۱ سال به آموختن و فراگیری موسیقی اصیل ایرانی و تمرین سبکها و ردیفهای آواز فارسی پرداخت و اولین اجرای آواز او در اواخر دهه سی در رادیو سنندج به زبان فارسی ضبط شدهاست.. وی سپس در رشته فیزیک در دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد و بنا به تحصیلات دانشگاهی ابتدا در دبیرستانهای تجریش و شمیران دبیر درس ترمودینامیک بود، اما دوستی با شاد روان انجوی شیرازی او را به رادیو کشانید تا به ترجمه مطالب ادبی و هنری زبان کردی بپردازد و به همراه دیگر هنرمندان کرد – مانند یوسف زمانی، کامکار، مجتبی میرزاده، سواره ایلخانی زاده، محمد صدیق مفتی زاده، محمد کمانگر، فریدون مرادی، شکر الله بابان، عثمان احمدی، ابراهیم ستوده، عابد سراج الدینی و...- به ترویج و اشاعه زبان و ادبیات کردی کمک کند.در حین همکاری با ارکستر رادیو، خالقی با اکثر هنرمندان وزارت فرهنگ و هنر مانند " ناصری، کسروی، بهاری، حنانه، گلسرخی، شجریان و..." آشنا میشود و تحت تاثیر آنان تجارب و آموختههایش را سمت و سوئی خاص میدهد. در همان اوائل فعالیت هنری مظهر خالقی، حنانه، کسروی و یوسف زمانی، صدای او را به عنوان صدای ممتازی شتاختند که جنس صدایش شباهت زیادی به غلامحسین بنان، استاد فقید آواز، دارد و با وجود اظهار علاقه خالقی به ادامه اجرای آواز فارسی، حنانه مانع او میشود زیرا اعتقاد داشت در میان فارسها، خالقی خوانند های درجه سه میشود اما نغمه خوش الحان او در میان کردها بر صدر خواهد نشست! و پیش بینی او واقعیت داشت، زیرا در اواخر دهه چهل ئ آغاز رسمی فعالیت هنری او در رادیو کردی با همکاری ارکستر مشیر همایون شهردار - از پیشکسوتهای هوشمند موسیقی ایرانی – آوازهایش با استقبال بی نظیر مردم کرد مواجه شد که در این باره صدیق تعریف مغتقد است " خالقی در همان آغاز به اوج شهرت رسید و همچنان در آن قله افتخار ماندهاست ".
خالقی پس از ضبط و اجرای بیش از ۲۵۰ آهنگ فولکلور و ترانههای اصیل کردی، در اواسط دهه ۵۰ مدیریت سازمان رادیو و تلویزیون کرمانشاه را عهده دار میشود و بنا بر یک سوء تفاهم نامیمون در دوران انقلاب، به اتهام همکاری احتمالی او، به عنوان یکی از مدیران ارشد دستگاه دولت شاهنشاهی با سا واک، دستگیر و چند هفتهای زندانی میشود - و آن بر چسب سیاسی و هاله ابهام موجب رنجش خالقی و قهر او از عرصه هنر شد - اما سر انجام بنا به مساعدت اهالی فرهنگ در رفع سو ء تفاهم پیش آمده، با کمک جلال طالبانی از طریق کردستان عراق راهی انگلستان میشود- زیرا مظهر خالقی و طالبانی هر دو دختران ابراهیم احمد، نویسنده نام آشنای کرد، را به همسری اختیار کردهاند و اثر معروف ژانی گَل << درد زایمان ملت >> با ترجمههای محمد قاضی ودکتر عرفان قانعی فرد به زبان فارسی در بازار کتاب عرضه شدهاست - و سالهای بعد در لندن رحل ا قامت میافکند و از آن روز تاکنون به ایران بازنگشتهاست، هر چند بارها به طور رسمی از سوی نهادهای هنری از وی دعوت شد تا آشتی طلبد و به مام وطن بازگردد، اما تاکنون با سر عتاب رفته است! هر چند که پخش تصویر و صدای خالقی پس از انقلاب بنا بر دلایل نامعلومی در رسانههای رسمی و محلی جمهوری اسلامی ممنوع بودهاست.
مظهر خالقی آخرین بار در اواخر دهه ۶۰ در یک مجموعه کنسرت دور اروپا به همراهی هنرمندانی مانند سعید فرج پوری، رضا شفیعیان، مجید درخشانی، رضا قاسمی - نوازنده سه تار و نویسنده داستان ارکستر شبانه – در اجرا ی صحنه ظاهر شد، اما پس از آن تا به امروز اثر جدیدی را اجرا نکرده و همچنان در سکوت وعزلت و اندوه غربت ماندهاست. هم اکنون پس از تحولات اخیر کردستان عراق دست اندر کار تحقیق و نگارش درباره موسیقی کردی است و در عین حا ل مدیریت انستیتوی میراث فرهنگی کردستان عراق را بر عهده دارد. اندیشه هنری و سیاست حرفهای خالقی را میتوان تا حد زیادی به استاد محمد رضا شجریان شبیه دانست، زیرا همواره از موسیقی مبتذل و غیر اصیل پرهیز داشته است و ایجاد محدودیت قانونی دولت برای پخش و اجرای موسیقی اصیل را عامل اصلی ایجاد موسیقی مبتذل و کافهای میداند که کمتر جوهر و اصالت موسیقی ایرانی را دارد.مظهر خالقی به شدت به حفظ اصالت اخلاقی و هویت هنری در اجرای کار هنری باور دارد و اینکه موسیقی دان متولی فرهنگ و راوی جامعهاست و باید حرمت ان نگه داشته شود.
بنام خدا